TIROID GUATR UZMANI
PROF DR METIN OZATA
Your Subtitle text

TIROID BELIRTILERI PROF DR METIN OZATA

TIROID BELIRTILERI
PROF DR METIN OZATA

TIROID BELIRTILERI

Tiroid bezi vucudumuzda boyun on tarafinda bulunan bir organimizdir. Tiroid bezi T3 ve T4 hormonlari salgilar. Tiroid bezinin bazi hastaliklari kiside degisik belirtiler yapar. Bu belirtile hastaligin türüne ve tiroid hormonlarinin az veya çok salgilanmasina bagli olarak degisir.

Bazi belirtileri söyle siralayabiliriz:

1. Tiroid bezinde büyüme: Bezin büyümesine guatr denir. Karsidan bakildiginda boyundaki sislik göze çarpar.

2. Boyunda tiroid bezinde sislik olmasi: nodul nedeniyle olur.

3. Tiroid bezinde boyunda agri olmasi: tiroid bezi iltihabinda olur.

4. Gözlerde büyüme: Graves hastaligi denen zehirli guatr tipinde olur.

5. Kilo alma: Tiroid yetmezliginde olur.

6. Kilo verme: Zehirli guatrda olur.


Simdi Hangi tiroid hastyaliginda hangi belirtiler görülür onlara bakalim:


1. TIROID YETMEZLIGI-HIPOTIROIDI BELIRTILERI:

Tiroid bezi yetmezligine ait sikayetler hastaligin siddetine göre degisir. Bazen hiçbir sikayet yok iken bazi hastalarda çok siddetli belirti ve sikayetler ortaya çikar. Bazi belirtiler özellikle yasli kisilerde yasliliga baglanir ve hastalik akla gelmez ise atlanir. Tiroid bezi az çalisan ve tiroid hormonlari kanda azalan bir kiside su belirtiler olabilir:
  • Kolay yorulma, yorgunluk, bitkinlik, enerji azligi (yaygin)
  • Hatirlamada zorluk, unutkanlik, yavas düsünme, konsantre olamama
  • Hareketlerde yavaslik
  • Sabahleyin uyanmada zorluk, daha çok uyku istegi, gün içinde uyuklama
  • Üsüme veya kendini soguk hissetme
  • Terlemenin azalmasi
  • Kuru, soguk, kalin ve kasinan bir deri
  • Sari veya portakal renginde bir deri
  • Kuru, kaba ve kolay kirilan tirnaklar
  • Saç dökülmesi, saçlarda azalma, kaslarda dökülme
  • Istah kaybi
  • Kilo alma ve kiloyu verememe
  • Horlama baslamasi
  • Kas kramplari ve eklemlerde agri olusmasi
  • Kaslarda igne batmasi hissi veya karincalanma
  • Kabizlik olmaya baslamasi
  • Göz etrafinin ve göz altinin sismesi
  • El, ayak ve eklemlerde sislik
  • Karpal tünel sendromu denilen el bileginde sinir sikismasi ve agri
  • Adet kanamalarinin daha fazla miktarda olmasi, adetlerde kramp olmasi ve adet öncesi dönemin kötü geçmesi
  • Bazi kadinlarda adet sikliginin azalmasi veya adetlerin kesilmesi
  • Depresyon gelismesi ve hiçbir seyle ilgilenmeme
  • Sesin kalinlasmasi ve ses kisikligi
  • Isitmede azalma olusmasi
  • Guatr olusmasi (Hashimoto hastalarinda olur)
  • Tiroid bezinin küçülmesi (tiroid bezi iltihaplarina veya Hashimotonun son evresine bagli olarak)
  • Kalp hizinin ve nabiz sayisinin azalmasi
  • Kan kolesterol düzeyinde artma
  • Gebe kalamama (kisirlik)
  • Libido (Cinsel istek) azligi ve empotans
  • Reflekslerin yavas olmasi
  • Kekemelik


2. ZEHIRLI GUATR BELIRTILERI:

Hareketli olma, huzursuzluk
Çarpinti (hizli ve düzensiz kalp atimi olmasi
Yorgunluk
Güçsüzlük (agir esyalari kaldiramaz, merdiven çikarken zorlanir)
Ellerde titreme
Saç dökülmesi
Sinirlilik, kolay heyecanlanma ve kolay öfkelenme
Canli bakis, gözlerde büyüme, göz kapaginda çekilme
Uykusuzluk, dikkat bozuklugu
Derinin sicak, nemli ve ince olmasi
Ishal
Istah artisi
Susama
Agiz kurulugu
Sik idrara çikma
Kilo kaybi (zayiflama)
Adetlerde azalma veya kesilme
Cinsel istekte azalma, sperm sayisinda azalma
Erkeklerde meme büyümesi (jinekomasti)
Kemik erimesi
Kaslarda güçsüzlük
Çabuk yorulma


3. TIROIDIT-TIROID BEZI ILTIHABI BELIRTILERI:

Tiroid bezindeki iltihap boyunda agri ile kendini gösterir ve bezde depolanmis hormonlarin kan dolasimina dökülmesine ve hormonlarin yükselerek çarpinti, terleme ve zayiflama gibi sikayetlerin ortaya çikmasina neden olur. Iltihap çogu hastada kendiliginden düzelir ve hormonlar normale gelir. Bu durum geçici bir iltihap olayidir.

Virüslerin yaptigi tiroid bezi iltihabinin en önemli özelligi boyun ön bölgesinde siddetli agri olmasidir ve bu agri tek tarafli olarak kulak ve çeneye yayilir. Agri ortaya çikmadan bir kaç hafta önce kas agrisi, ates, halsizlik, bogaz agrisi ve yutkunmakta zorluk bulunabilir. Bazen hastalik farenjit ve boyunda agri ile baslar ve agri ve hassasiyet giderek artar. Ates 37.5 ºC-38.3 ºC ve hatta 40 °C olur. Bazi hastalarda halsizlik, yorgunluk, ates ve eklem agrilari olabilir. Agri tiroid bezinin bir tarafindan öbür tarafina kayabilir. Bazen agri yayilmadan oldugu yerde kalir. Bazi hastalarda agri çene ve kulaklara yayilir ve agri yutkunmakla, öksürmekle ve bas hareketiyle artar. Agri bazi kisilerde gece daha fazla olur. % 50 hastada çarpinti, kilo kaybi, sinirlilik, ellerde nemlilik ve titreme olabilir. Tiroid bezinde hassasiyet, sertlik, nodül gelisimi ve büyüme olabilir. Iltihabin oldugu bölge hassas ve serttir. Tiroid bezi o kadar agrilidir ki hasta muayene edilmesini ve elle dokunulmasini istemez. Bu hastalik 6 hafta veya bazen 2-5 ay sürebilir ve çogunlukla kendiliginden düzelir.


4. NODUL BELIRTILERI:

Nodüllerin çogu hiçbir belirti vermez ve sikayet yapmaz. Nodüller siklikla hasta veya doktor tarafindan rasgele fark edilir ve nadiren yemede zorluk, nefes darligi, ses kalinlasmasi veya çatallasma veya boyunda agri yapar. Ancak çogunun hiçbir belirtisi yoktur. Nadiren nodül içine kanama olursa agri ve hassasiyete neden olur. Bu tür kanamalar nodülün kendiliginden yok olmasina neden olabildigi gibi siklikla kist olusumuna da neden olur. Bazen akciger ve beyin tomografileri sirasinda veya boyundaki damarlarin ultrason ile incelemesi sirasinda da tesadüfen nodül oldugu fark edilir.


5. TIROID KANSERI.
Tiroid kanserli hastalarin çogunda hiçbir belirti veya sikayet yoktur. Bir kisminda boyunda bir sislik gelisir ; çogunda ise bir nodülden yapilan biyopsi sonucu kanser saptanir. Biyopsi normal çiktigi halde ameliyat edilen bezin nodül disindaki bir alaninda bazen milimetrik boyutta küçük kanser odagi saptanabilir. Tiroid bezinin hizli büyümesi ve sert olmasi kanser süphesini artirir. Ses kisikligi ve boyunda lenf bezlerinin sismesi de tiroid kanser süphesini artirir.
Bazen özellikle çocuklarda boyundaki lenf bezlerindeki büyüme ilk bulgu olabilir. Çok nadiren bir kanser agrili ve baski sikayetleri dedigimiz ses kisikligi, nefes darligi veya yeme zorlugu ile ortaya çikar. Bazen hastalar ilk olarak vücudun diger tarafindaki lenf bezi büyüklügü, kemik kiriklari veya çok nadiren tiroid bezi fazla çalismasi (hipertiroidizm) ile karsimiza çikabilir. Bununla beraber çogu hastada hiçbir sikayet yoktur.
Boyundaki kitlenin veya nodülün nefes borusuna yapisik olmasi, sert olmasi, son zamanlarda hizli büyümesi, yeme zorlugu, ses kisikligi veya ses kalinlasmasi ve büyümüs lenf bezleri kanser olasiligini kuvvetlendirir.


ÜSÜME NEDENI OLARAK TIROID VE KAN SEKERI DÜSÜKLÜGÜ

Üsüme damarlarin kasilmasi nedeniyle ortaya çikar. Üsümenin birçok nedeni vardir. Kansizlik, damar hastaliklari , romatolojik hastaliklar ve yaslanma üsüme yapar. Ancak Tiroid bezi yetmezligi yani Hipotiroidi ve yemek sonrasi kan sekeri düsüklügü de üsüme yapan önemli hastaliklardir. Bu nedenle mutlaka bir ENDOKRIN UZMANINA basvurunuz.

ÜSÜME YAPAN TIROID YETMEZLIGI (HIPOTIROIDI) NEDIR?

Tiroid bezinin az çalismasina ve bu nedenle tiroid hormonlarini az üretmesine ve sonuçta kanimizda tiroid hormonlarinin (T3 ve T4) düsük olmasi durumuna tiroid yetmezligi veya tip dilinde hipotiroidi denir. Tiroid hormon yetersizligi sonucu vücudumuzun tüm metabolik olaylarinda yaygin yavaslama vardir ve bu nedenle vücudun dengesi alt üst olur. Vücuttaki bu bozukluklarin yani sira ruhsal çöküntü, unutkanlik, hareketlerde yavaslama ve uykusuzluk görülür. Hamilelik döneminde tedavi edilmeyen tiroid yetmezligi bebeklerde zeka geriligine neden olabilmektedir.
Hipotiroidizm, toplumda % 4.6 oraninda bulunur. Bunun çogunlugunu baslangiç halindeki veya hafif derecedeki tiroid bezi yetmezligi (sadece TSH yüksek fakat T3 ve T4 normal olmasi) olusturur. Tiroid yetmezligi tiroid fazla çalismasindan daha çok görülür ve nodüllerden sonra en sik görülen tiroid hastaligidir.

Tiroid Bezi Yetmezliginin Nedenleri Nelerdir?

Tiroid bezi yetmezligi kalitim, mikroplar, yaslanma, iyot eksikligi veya fazlaligi ve kullanilan bazi ilaçlarin yan etkisi nedeniyle olusabilmektedir.

Tiroid bezi yetmezliginin en sik nedeni Hashimoto Hastaligi geçirmektir. Hashimoto hastalarinin hemen tamaminda hipotiroidi kalici olarak yerlesir. Bu hastalikta tiroid bezi, nedeni bilinmeyen bir sekilde küçülür ve hormon yapacak hücreler azalir; sonuçta tiroid hormonu az yapildigindan tiroid yetmezligi ortaya çikar.

TIROIT BEZI YETMEZLIGINDE OLUSAN SIKAYET VE BELIRTILER

Tiroid bezi yetmezligine ait sikayetler hastaligin siddetine göre degisir. Bazen hiçbir sikayet yok iken bazi hastalarda çok siddetli belirti ve sikayetler ortaya çikar. Bazi belirtiler özellikle yasli kisilerde yasliliga baglanir ve hastalik akla gelmez ise atlanir. Tiroid bezi az çalisan ve tiroid hormonlari kanda azalan bir kiside su belirtiler olabilir:
  • Kolay yorulma, yorgunluk, bitkinlik, enerji azligi (yaygin)
  • Hatirlamada zorluk, unutkanlik, yavas düsünme, konsantre olamama
  • Hareketlerde yavaslik
  • Sabahleyin uyanmada zorluk, daha çok uyku istegi, gün içinde uyuklama
  • Üsüme veya kendini soguk hissetme
  • Terlemenin azalmasi
  • Kuru, soguk, kalin ve kasinan bir deri
  • Sari veya portakal renginde bir deri
  • Kuru, kaba ve kolay kirilan tirnaklar
  • Saç dökülmesi, saçlarda azalma, kaslarda dökülme
  • Istah kaybi
  • Kilo alma ve kiloyu verememe
  • Horlama baslamasi
  • Kas kramplari ve eklemlerde agri olusmasi
  • Kaslarda igne batmasi hissi veya karincalanma
  • Kabizlik olmaya baslamasi
  • Göz etrafinin ve göz altinin sismesi
  • El, ayak ve eklemlerde sislik
  • Karpal tünel sendromu denilen el bileginde sinir sikismasi ve agri
  • Adet kanamalarinin daha fazla miktarda olmasi, adetlerde kramp olmasi ve adet öncesi dönemin kötü geçmesi
  • Bazi kadinlarda adet sikliginin azalmasi veya adetlerin kesilmesi
  • Depresyon gelismesi ve hiçbir seyle ilgilenmeme
  • Sesin kalinlasmasi ve ses kisikligi
  • Isitmede azalma olusmasi
  • Guatr olusmasi (Hashimoto hastalarinda olur)
  • Tiroid bezinin küçülmesi (tiroid bezi iltihaplarina veya Hashimotonun son evresine bagli olarak)
  • Kalp hizinin ve nabiz sayisinin azalmasi
  • Kan kolesterol düzeyinde artma
  • Gebe kalamama (kisirlik)
  • Libido (Cinsel istek) azligi ve empotans
  • Reflekslerin yavas olmasi
  • Kekemelik
HIPOTIROIDI (TIROIT BEZI YETMEZLIGI) NASIL TESHIS EDILIR?

Hipotiroidi hastaligi kan testleriyle kolaylikla teshis edilir. Test olarak T3, T4, TSH, anti-TPO antikoru ölçülür ve tiroid ultrasonu yapilir. Kanda serbest T4 hormonu düsük ve TSH yüksek ise hipotiroidi tanisi konur. Serum T3 düzeyleri degiskendir ve bazen normal sinirda olabilir. Çok nadiren hipofiz bezi yetmezligine bagli tiroid bezi yetmezligi olabilir, o zaman TSH hormonu düsük, T4 ve T3 hormonu da düsüktür. Tiroid bezi yetmezligi teshis edilen hastalarda tam kan sayimi, karaciger testleri ve kolesterol, trigliserit ve LDK kolesterol tetkikleri ile kalp grafisi (EKG) tetkiki yapilir. Kalp hastaligi riskini anlamak için kanda homosistein ve hassas CRP tetkiklerine bakilmasi faydalidir. Kansizlik varsa kanda ferritin, B12 vitamini ve folat düzeylerine bakilarak demir eksikligi veya vitamin eksikligi olup olmadigi arastirilir.

TEDAVIDE LEVOTIROKSIN ILACI KULLANILIR. BIR ENDOKRIN UZMANI SIZI TEDAVI EDER.

2. BIR ÜSÜME NEDENI OLARAK SEKER DÜSÜKLÜGÜ (HIPOGLISEMI)
Yemek sonralari kan sekeri düsüklügü, yasami çok kötü etkileyen, enerjiyi düsüren, halsizlik, yorgunluk ve bas dönmesi yapan, is verimini düsüren ve sizi kizgin, öfkeli, sabirsiz bir hale getiren bir durumdur. Çok sik olmasina ragmen üzerinde pek durulmayan önemli bir hastaliktir. Kilo veremeyen kisilerin çogunda reaktif hipoglisemi vardir.
Gün içinde acikma ataklari oluyor ve sekerli gidalara saldiriyorsaniz; ögleden sonralari bas agrisi varsa; uykudan birkaç saat sonra gece yarisi uyaniyor ve zor uyuyabiliyorsaniz; kötü rüyalar görüyor ve devamli bir yorgunluk varsa; ögleden sonra caniniz seker veya kahve içmeyi çok istiyorsa; bas dönmeleri varsa; yemek yiyinceye kadar halsizlik ve yemek gecikince kendinizi bitkin hissediyorsaniz; halsizliginiz yemek yiyince düzeliyorsa; yemek gecikince ellerde titreme ve çarpinti oluyorsa; çok duygusalsaniz, çabuk sinirleniyor ve kontrolünüzü kaybediyorsaniz; yemek önceleri çok huzursuzsaniz; yemeklerden sonra uyku basiyor ve gün boyu uyukluyorsaniz, bu belirtiler kahvalti öncesi de oluyorsa, kan sekerinizde düsüklük olabilir. Bunun baslica nedeni de dengesiz beslenme, fazla karbonhidratli, nisastali gidalar ve seker yeme, stres ve asiri kafein alimi (kahve, çay, kola) veya ailenizde seker hastaligi olmasidir.
Kilolu kisilerde hipoglisemi ataklari daha fazla görülürse de, normal kilolu ancak egzersiz yapmayan ve depresyon yasayan kisilerde de kan sekeri düsüklügü olabilir. Bu kisilerin bir kismi psikolog ve psikiyatrlarda depresyon tedavisi görürler. Kan sekerinde düsme, genellikle sabah saat 11.00 ve ögleden sonra saat 16.00 civarinda daha sik olur. Bu hastalar bu saatlerde biraz daha yorgun olurlar, hafif bas agrisi, depresyon ve derin bir açlik hissederler. Bu nedenle de, bu saatlerde çikolata, kek, pasta, kurabiye yer veya kola içerler. Bu gidalari alan kisinin sikayetlerinde hafif bir düzelme olur. Sabah saat 11.00’de olusan kan seker düsüklügünün nedeni sabah kahvaltida yenen sekerli ve nisastali gidalardir. Ögle yemeginde yenen tatli ve nisastali gidalar da ögleden sonra, saat 16.00’da kan sekeri düsmesine neden olur. Buna karsilik sabah ve ögleyin proteinli gida alanlarin kan sekerinde pek düsme olmaz. Kan sekeri düsünce yenen sekerli gidalar 30-60 dakika süreyle bir rahatlik saglar, ama daha sonra kan sekeri tekrar düser. Sonunda bu kisiler gün içinde kan sekerinde yükselme ve düsmeler yasar ve bol miktarda seker, çikolata ve buna benzer sekerli gidalar tüketirler. Bu kisiler sabah kalktiklarinda huzursuzdurlar, kavga etmeye ve tartismaya egilimlidirler. Bir seyler yedikten sonra rahatlarlar
Bazi kilolu kisiler ise diyete basladiktan sonra, bas dönmesi ve açlik ataklari ortaya çiktigi için diyeti birakirlar. Bunun nedeni kan sekerinin düsmesidir. Kan sekerinin düsmesini önlemek için, tam tahil ürünleri (tam bugday ekmegi, çavdar gibi), sebze ve meyve yemelidir. Bu kisiler diyet yaparken üç ana ögün üç ara ögün yemek yemelidirler.

Bu amaçla Prof Dr Metin Özata'nin GI diyeti isimli kitabini okuyunuz.





Web Hosting Companies